IBD

Przewlekła choroba zapalna jelit

Wszyscy znają ból brzucha, biegunkę, wymioty, nudności, gorączkę objawy, które mogą również wystąpić przy rozstroju jelit. Jednak pacjenci cierpiący na nieswoiste zapalenie jelit odczuwają te dolegliwości znacznie silniej.

Co to jest IBD (choroba zapalna jelit)?

Choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego są dwiema najbardziej znanymi i najczęstszymi postaciami przewlekłej zapalnej choroby jelit i różnią się głównie lokalizacją zapalenia. W chorobie Leśniowskiego-Crohna może to mieć wpływ na cały przewód pokarmowy, podczas gdy we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego choroba ogranicza się do jelita grubego. Obie choroby występują pojedynczo i są nieuleczalne, ale można je leczyć. Cechują je fazy ostre i remisje. Leczenie uzupełniające ziołami leczniczymi i naturopatią okazało się bardzo pomocne dla wielu pacjentów zarówno w fazie ostrej, jak i w fazie bezobjawowej. Najlepszym fundamentem wszystkich zabiegów jest zdrowa i stabilna flora jelitowa w celu ochrony przed infekcjami jelit (na które szczególnie narażeni są pacjenci z IBD), a także w celu zminimalizowania nawrotów choroby.

 Jakie objawy występują w przypadku IBD?

Objawy IBD wykazują zarówno podobieństwa i różnice. Podobne typowe objawy to często skrajna biegunka, której towarzyszy śluz i krew w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Inne objawy to bóle brzucha, nudności i wymioty. Wzdęcia, gorączka i zwiększone markery stanu zapalnego we krwi są również typowe dla przewlekłych zapalnych chorób jelit. W szczególności w przypadku choroby Leśniowskiego-Crohna pacjenci często tracą wagę z powodu utraty apetytu i braku ważnych składników odżywczych. Wielu pacjentów dodatkowo cierpi na niedokrwistość, ponieważ dochodzi do utraty krwi w obszarach zapalnych w jelitach. Ponadto w obu warunkach występują również problemy poza jelitami  pacjenci często cierpią na problemy ze stawami, mogą również mieć problemy z drogami żółciowymi, skórą i oczami. W przypadku długotrwałego przewlekłego zapalenia jelit z częstymi zaostrzeniami wzrasta również ryzyko raka jelita, dlatego celem jest zminimalizowanie faz stanu zapalnego i objawów. 

Jak można zdiagnozować IBD

Diagnozę podrażnionego jelita ustala się na podstawie typowej diagnostyki: kolonoskopii i technologii obrazowych. W indywidualnych przypadkach lekarz musi sprawdzić, czy IBD jest rzeczywiście obecny, czy jest to inna choroba. Wiele chorób zakaźnych ma również objawy takie jak biegunka, a nietolerancja leków powoduje podobne dolegliwości. Szczególnie w przypadku osób starszych należy sprawdzić, czy słabe krążenie nie jest przyczyną objawów.

Każda diagnoza rozpoczyna się od dokładnego wywiadu z lekarzem na temat historii choroby pacjenta. 

  • Gdzie jest ból i w jakich sytuacjach się pojawia?
  • Czy występują inne objawy, takie jak wymioty, ból mięśni i stawów, zgaga i temperatura? Czy szybko się męczysz? Czy schudłeś? Jest to typowe dla wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (niedokrwistość)
  • Czy masz jakieś inne choroby? (zapalenie dróg żółciowych – zakażenie dróg żółciowych; zapalenie spojówek  zakażenie oka; zapalenie skóry  choroby skóry)?
  • Czy zauważyłeś związek między bólem a niektórymi pokarmami lub napojami? Czy masz częste infekcje jelit?
  • Czy regularnie zażywasz leki?
  • Czy w stolcu masz biegunkę lub krew i śluz? Jak często masz wypróżnienia?

Kolejnym krokiem w diagnozie jest wywiad rodzinny (choroby występujące w rodzinie w przypadku choroby Leśniowskiego-Crohna oraz w mniejszym stopniu przy wrzodziejącym zapalenie jelita grubego zakłada się element genetyczny).

Następnym niezbędnym krokiem są dokładne badanie fizykalne. W celu rozróżnienia choroby zapalnej, a także w celu wykluczenia możliwych chorób zakaźnych jelit, które wykazują objawy podobne do IBD, diagnoza zawsze wymaga badania całego przewodu pokarmowego. Badania endoskopowe (kolonoskopia  badanie jelita grubego i przełyku-żołądka-dwunastnicy (OGD), badanie przełyku, żołądka i dwunastnicy) i radiologiczne (prześwietlenie, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa), i MR (rezonans magnetyczny) uzupełniają się tutaj. Wyniki kliniczne (parametry laboratoryjne i zapalne [CRP = C reaktywne białko, kalprotektyna i inne], czynność wątroby i nerek) oraz wyniki histopatologiczne (badania tkanek, w tym próbki błony śluzowej jelita uzyskane podczas endoskopii) dostarczają dodatkowych ważnych wyników. Należy śledzić objawy chorób wątroby, pęcherzyka żółciowego lub trzustki. Mikroflora kału i badania serologiczne są ważne w celu określenia chorób związanych z biegunką zakaźną. Tylko analiza wszystkich wyników zapewnia ogólny obraz choroby zapalnej jelit. Jednak u niektórych pacjentów pierwotna klasyfikacja choroby Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejącego zapalenia jelita grubego nie jest możliwa. Można to ostatecznie ustalić tylko w trakcie choroby.  

Jak leczyć IBD?

Choroby zapalne jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego) są nadal uważane za nieuleczalne. Terapia ma przede wszystkim na celu poprawę jakości życia pacjentów, wyeliminowanie objawów lub złagodzenie ich, zminimalizowanie stanów zapalnych i zapobieganie powikłaniom. Znajomość dokładnego miejsca w przewodzie pokarmowym jest kluczowym elementem leczenia. Oprócz zaleceń dotyczących radzenia sobie ze stanem w życiu codziennym i porad dietetycznych, leki są ważną częścią terapii. Przeważa leczenie lekami przeciwzapalnymi.

Pierwszym wyborem w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego jest mesalazyna (kwas 5-aminosalicylowy). Biorąc pod uwagę, że wpływa to głównie na jelito grube, możliwe jest stosowanie czopków i pianek, które mogą mieć bezpośredni wpływ, a także tabletek i kapsułek. Stosuje się również sterydy, oraz leki immunosupresyjne i przeciwciała przeciwko czynnikom zapalnym. Ponadto w badaniach klinicznych ustalono, że bakterie jelitowe mają decydujący wpływ na występowanie i przebieg wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Podczas faz bezobjawowych niektóre probiotyczne szczepy bakterii okazały się tak samo skuteczne i przeciwzapalne jak mesalazyna. Produkty zawierające bakterie jelitowe działają przeciwko szkodliwym przyczynom IBD i nie tylko zwalczają objawy. 

Pomimo szerokiej gamy oferowanych leków, nadal może być konieczne przeprowadzenie operacji. W zależności od głównego źródła zapalenia stosuje się różne procedury operacyjne. Przyczyny operacji mogą obejmować powikłania, takie jak ciężkie krwawienie, pęknięcie jelit, zapalenie, które nie reaguje wystarczająco na leki, a także możliwość występowania raka jelita grubego.  

Zioła lecznicze i uzupełniające terapie naturopatyczne

Dostępne są dane dotyczące produktów zawierających kadzidło, mirrę i rumianek, które mają działanie przeciwzapalne. W przypadku choroby Leśniowskiego-Crohna, produkt z wyciągiem z kadzideł ma podobną skuteczność jak mesalazyna (która ma jedynie ograniczony wpływ na CD). Typowe objawy, takie jak skurcze brzucha, biegunka i problemy ze stawami uległy poprawie u dwóch trzecich pacjentów. Podobne badania dotyczyły wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Zarówno kadzidło, jak i mirra zawierają kwasy triterpenoidowe, które są odpowiedzialne za ich działanie hamujące zapalenie w UC. Mirra ma dodatkowo działanie łagodzące skurcze, ponieważ zmniejsza siłę skurczów jelit i rozluźnia mięśnie jelit. Połączenie trzech składników: kadzidełka, mirry i węgla drzewnego okazało się szczególnie skuteczne. Okres bezobjawowy utrzymywano tak długo, jak w przypadku mesalazyny, co zostało potwierdzone w niewielkim badaniu.

Amerykańscy naukowcy zbadali również przeciwzapalne działanie kurkumy. W badaniu dzieci cierpiące na chorobę Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego otrzymywały ekstrakt z kurkuminy w kapsułkach. Dawka 4 g była dobrze tolerowana przez większość dzieci i zmniejszała objawy IBD.

Jakie są wskazówki dotyczące IBD? Co możesz zrobić sam?

 Wskazówka 1 – Dokładna przyczyna IBD jest nadal nieznana. Jednak stan psychiczny osoby jest ważnym czynnikiem występującym zaostrzenia. Stres może wywołać nowy płomień. Dlatego ważne jest, aby uwzględnić wystarczającą liczbę cichych faz i chwil relaksu w życiu codziennym.

Wskazówka 2 – Usunięcie z diety produktów, które powodują wzdęcia i są trudne do strawienia. Dziennik żywieniowy może być pomocny w ustaleniu, które pokarmy i napoje są dobrze tolerowane, a które sytuacje mają negatywny wpływ na objawy. Należy uważać na błonnik.

Wskazówka 3 – Zaakceptowanie choroby jest ważnym krokiem . Grupy samopomocy zapewniają kontakt z innymi osobami z tą samą chorobą.

Wskazówka 4 – (również długoterminowe) spożywanie specjalnie opracowanych probiotycznych wielogatunkowych synbiotyków, które chronią błonę śluzową jelit i równoważą funkcję trawienną, jest idealne do zapobiegania chorobie i jako leczenie wspomagające w zespole jelita drażliwego.

Wskazówka 5 – Regularne badania przesiewowe w kierunku raka jelit są koniecznością w przypadku IBD.
Wskazówka 6 – W okresach bezobjawowych ćwiczenia mają udowodniony pozytywny wpływ. Sport poprawia ogólne samopoczucie, zmniejsza stany zapalne i pozwala lepiej poznać ciało. Zalecane są mniej uciążliwe sporty, takie jak spacery czy pływanie.
Wskazówka 7 – Jeśli zażywane są immunosupresanty (leki obniżające odporność) w ostrej fazie, należy zadbać o to, aby zostać zaszczepionym przeciwko chorobom zakaźnym. Żywe szczepionki należy stosować tylko w okresach wolnych od objawów.
Wskazówka 8 – Alkohol uszkadza błonę śluzową jelit i należy tego unikać.
Wskazówka 9 – Palenie zwiększa częstość ostrych wybuchów choroby Leśniowskiego-Crohna. Dlatego pacjenci powinni unikać palenia. Natomiast we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego objawy pacjentów nasilają się po rzuceniu palenia.